Jeśli przeczytaliście część pierwszą, wiecie, że postanowiłem wyjść poza oficjalne definicje informatyki. Gdy zapytamy np. Wikipedie to dowiemy się, że historia informatyki rozpoczyna się od XVII wieku, gdy podjęto pierwsze próby skonstruowania maszyn mechanicznych do automatycznych obliczeń. Uważam, że prawdziwe korzenie tej dziedziny sięgają znacznie dalej w przeszłość. Opisałem to w pierwsej części. W tej części chciałbym skupić się na momencie, gdy abstrakcyjne myślenie doprowadziło do powstania innowacyjnych urządzeń, które były pierwszym krokiem na drodze do stworzenia maszyn liczących.
„Historia informatyki – rozpoczyna się w XVII wieku, kiedy to podjęto pierwsze próby skonstruowania maszyny mechanicznej, mogącej dokonywać automatycznych obliczeń. Duże znaczenie dla rozwoju informatyki przyniosły prace Charlesa Babbage’a nad maszynami liczącymi … „
https://pl.wikipedia.org/wiki/Historia_informatyki
W książkach i publikacjach internetowych spotyka się nieśmiałe próby określenia początków informatyki na czasy powstania „abakusów” czyli liczydeł. To co działo się wcześniej opisałem w pierwszej części mojej publikacji. Teraz chciałbym się skupić na problemie, który stał się kamieniem milowym wszystkiego co z informatyką związane. Teraz spadniecie z krzeseł, nie jest to tranzystor!.
Analizując historię ludzkości chcę Wam pokazać tajemniczy moment, gdy abstrakcyjne myślenie doprowadziło do powstania dziwnych urządzeń. Jak ktoś wpadł na pomysł by małe koło zębate (lub pasowe) połączyć z większym? I uzyskać liczenie np. 5 obrotów małym kołem da 1 obrót dużym?
Lub gdy zaczął odliczać czas ale np. za pomocą wody. Jak to się stało, że ktoś wpadł na pomysł dźwigni zwalniającej zwór wodny w zależności od ciężaru monety jaką wrzucono.
Abstrakcyjne myślenie i jego wpływ na rozwój technologii
W starożytnych społeczeństwach rozwój myśli abstrakcyjnej, szczególnie w dziedzinie matematyki i fizyki, umożliwił tworzenie narzędzi, które nie tylko ułatwiały codzienne życie, ale również pozwalały na lepsze zarządzanie informacją. Przykładem tego są zegary wodne i słoneczne, które mierzyły upływ czasu, co było kluczowe w rolnictwie, administracji i rytuałach religijnych.
Dzięki tym wynalazkom, starożytne społeczności mogły precyzyjnie określać pory roku, co miało fundamentalne znaczenie dla planowania upraw rolnych. W społeczeństwach rolniczych, takich jak starożytny Egipt czy Mezopotamia, zrozumienie cykli słonecznych i księżycowych umożliwiło przewidywanie okresów wylewów rzek, takich jak Nil, co bezpośrednio wpływało na zasiewy i zbiory. Zegary słoneczne, używane od czasów starożytnego Egiptu, pozwalały na podział dnia na godziny, co miało znaczenie nie tylko dla prac polowych, ale również dla organizacji życia społecznego i religijnego.
W Chinach zegary wodne były wykorzystywane do regulowania czasu urzędowych spotkań i ceremonii dworskich, a także do koordynacji działań administracyjnych w imperium. Mechanizmy te były również używane w astronomii do obserwacji ruchów ciał niebieskich, co stanowiło podstawę kalendarzy i przewidywania zaćmień. Dzięki temu, władcy mogli lepiej zarządzać swoimi terytoriami i przewidywać zjawiska astronomiczne, które miały duże znaczenie w kulturze i polityce.
Ponadto, rozwój narzędzi matematycznych, takich jak abakusy, pozwolił na wykonywanie bardziej skomplikowanych obliczeń, co z kolei przyczyniło się do rozwoju handlu i administracji. Umiejętność przeliczania i zarządzania dużymi liczbami była niezbędna w prowadzeniu rejestrów podatkowych, handlu towarami oraz zarządzaniu zasobami ludzkimi i naturalnymi. Abstrakcyjne myślenie, które pozwalało na tworzenie takich narzędzi, stanowiło zatem kluczowy element w rozwoju cywilizacji, umożliwiając społeczeństwom starożytnym bardziej efektywne zarządzanie informacją i zasobami.
Dzięki tym wynalazkom i narzędziom, starożytne społeczeństwa mogły przekształcić surowe dane z otaczającego je świata w użyteczną wiedzę, co z kolei umożliwiło im podejmowanie bardziej świadomych decyzji. Przejście od prostych narzędzi do bardziej zaawansowanych technologii, takich jak mechanizmy zębate i systemy pomiarowe, było możliwe dzięki rozwojowi myśli abstrakcyjnej, która pozwoliła na wyobrażenie sobie nowych sposobów rozwiązywania problemów. To właśnie ta zdolność do abstrakcyjnego myślenia stanowiła fundament dla późniejszego rozwoju matematyki, nauki i technologii, które z czasem doprowadziły do powstania pierwszych maszyn obliczeniowych i, w końcu, współczesnej informatyki.
Powstały ciekawe narzędzia i urządzenia
Rzymski taksometr:
Miernik odległości: Rzymski architekt Witruwiusz zaprojektował urządzenie, które precyzyjnie mierzyło odległości. Dzięki mechanizmowi zębatkowemu sprzężonemu z osią pojazdu, urządzenie to pozwalało na dokładne mierzenie przejechanej odległości za pomocą spadających kamieni. Było to pierwsze znane urządzenie, które przekształcało ruch obrotowy w system pomiarowy, umożliwiając dokładne oszacowanie dystansu, a także wyznaczanie opłat za transport.
Grecki Odometr
Grecki wynalazek: Odometr to urządzenie do mierzenia odległości, które zostało wynalezione przez starożytnego greckiego inżyniera i matematyka Herona z Aleksandrii (I w. n.e.). Jego odometr działał na zasadzie mechanizmu zębatkowego, który po określonej liczbie obrotów koła uwalniał kamienie do pojemnika, podobnie jak rzymski taksometr. Odometr był wykorzystywany do mierzenia odległości podczas budowy dróg i mapowania terenu.
Chiński Suanpan
Chińska odmiana abakusa: Suanpan był niezwykle zaawansowanym narzędziem matematycznym, pozwalającym na wykonywanie skomplikowanych obliczeń, takich jak mnożenie, dzielenie oraz pierwiastkowanie kwadratowe i sześcienne. Jego konstrukcja odzwierciedlała głęboką wiedzę matematyczną i była używana przez stulecia, aż do wynalezienia nowoczesnych kalkulatorów.
Zegar mechaniczny Su Songa
Zaawansowana technologia zegarowa: Konstrukcja Su Songa z XI wieku była wyjątkowa pod wieloma względami. Jego zegar wodny, z mechanizmem wychwytowym, prekursorem współczesnych zegarków mechanicznych, oraz zastosowaniem przekładni łańcuchowej, była pionierska. Zegar Su Songa nie tylko mierzył czas, ale również sterował sferą armilarną, pokazując pozycje ciał niebieskich.
Chiński sejsmograf:
Detekcja trzęsień ziemi: Zhang Heng stworzył pierwszy na świecie sejsmograf, który był zdolny do wykrywania trzęsień ziemi i wskazywania kierunku, z którego pochodziła fala sejsmiczna. Było to zaawansowane urządzenie, które wykorzystywało mechanizm wahadłowy do uruchamiania systemu smoków i żab, co w sposób symboliczny i funkcjonalny pokazywało ruchy ziemi.
Egipskie narzędzia pomiarowe
Zegar wodny i słoneczny: Egipcjanie stworzyli jedne z pierwszych urządzeń do precyzyjnego mierzenia czasu, które miały kluczowe znaczenie dla rolnictwa, religii i administracji. Zegar wodny pozwalał na odmierzenie czasu na podstawie przepływu wody, a zegar słoneczny, w różnych formach, umożliwiał mierzenie czasu na podstawie cienia rzucanego przez słońce.
Ekierka z pionem: Narzędzie to było niezbędne przy budowie piramid i innych monumentalnych budowli. Umożliwiało ono tworzenie dokładnych kątów prostych oraz monitorowanie poziomów, co było kluczowe dla precyzyjnej konstrukcji.
Rzymski Calculi
Narzędzie do liczenia: Calculi, używany przez Rzymian, był prostym, ale efektywnym narzędziem do liczenia, które wykorzystywało kamienie na specjalnej tablicy do wykonywania operacji matematycznych. Był to prekursor późniejszych narzędzi, takich jak abakus.
Astrolabium
Narzędzie astronomiczne: Astrolabium, używane głównie przez Greków i Arabów, było urządzeniem, które pozwalało na obliczanie pozycji gwiazd i planet. Służyło także do nawigacji morskiej, co było kluczowe dla rozwoju handlu i ekspansji terytorialnej. Astrolabium było w istocie przenośnym komputerem analogowym, zdolnym do wykonywania skomplikowanych obliczeń astronomicznych.
Waga hydrostatyczna
Przyrząd do pomiaru gęstości cieczy: Wynaleziona przez Archimedesa, waga hydrostatyczna była używana do pomiaru gęstości cieczy i sprawdzania czystości złota. Była to jedna z pierwszych form dokładnych pomiarów naukowych, która wykorzystała zasady fizyki do rozwiązania praktycznych problemów.
Wszystkie te wynalazki nie tylko rozwiązywały konkretne problemy starożytnych społeczeństw, ale również wprowadzały podstawy do rozwoju przyszłych technologii. Warto je uwzględnić, aby pokazać, jak starożytne osiągnięcia techniczne miały długotrwały wpływ na późniejsze innowacje.
To właśnie wtedy rozpoczął się podział wiedzy na tę duchową (mistyczną) i naukową. Sprawiało to pewne problemy w przetwarzaniu informacji, gdyż obserwacje astronomiczno-matematyczne czasami kłóciły się z interpretacjami mistycznymi. Ludzie zaczęli dostrzegać prawidłowości wynikające z sił natury, a nie ze 'sprawstwa’ sił wyższych. Rozpoczęły się rozważania i analizy także tego, czego nie widać – początek myśli abstrakcyjnej, która stanowiła fundament dla nauki, filozofii i technologii.
Zaczęto dostrzegać, że wiedza może być systematyczna i oparta na obserwacjach oraz dowodach, co przyczyniło się do rozwoju metod naukowych. Wynalazki takie jak zegary, urządzenia pomiarowe czy mechanizmy liczące pokazały, że człowiek jest zdolny do zrozumienia i kontrolowania swojego otoczenia w sposób precyzyjny i powtarzalny. Było to kluczowe dla rozwoju cywilizacji, gdyż umożliwiło nie tylko praktyczne osiągnięcia, ale także wpłynęło na rozwój myśli racjonalnej, logiki i matematyki, które z czasem zaczęły dominować nad wiedzą mistyczną.
Ten okres stanowił początek drogi ku oświeceniu i nowoczesności, gdzie technika i nauka zaczęły kształtować społeczeństwa, zastępując starsze, bardziej intuicyjne sposoby myślenia. Wynalazki te symbolizują przejście od postrzegania świata jako tajemniczego i nieprzewidywalnego do rozumienia go jako systemu, który można badać, opisywać i kontrolować.
Mgliste wczesne średniowiecze
Zbliżamy się do czasów nam bliższych i urządzeń, które już mają pełnoprawnie stać przy informatyce jako jej solidna część. Jednak zanim to nastą[pi przyjrzyjmy się co działo się przed średniowieczem. Był to tajemniczy okres. Z jednej strony upadły wielkie imperia, ale i utworzyły się nowe. Zapomniano o niektórych ważnych wynalazkach (cement, akwedukty, rurociągi). Europa (na szczęście chwilowo) zapadła mgła wieków ciemnych. Okres pomiędzy starożytnością a średniowieczem, często określany jako wczesne średniowiecze (około V–X wiek), rzeczywiście bywa postrzegany jako czas mniejszej aktywności naukowej i technologicznej, zwłaszcza w Europie. Jednakże, mimo tego, że był to okres wielkich zmian politycznych, społecznych i kulturalnych, nie można go uznać za czas stagnacji. W rzeczywistości, w wielu regionach świata, rozwój nauki i technologii nadal się odbywał, a niektóre wynalazki i odkrycia z tego okresu miały dalekosiężne konsekwencje. Także na Europę.
Powstają bizantyjskie centra naukowe
Po upadku Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego, Bizancjum stało się bastionem zachowanej wiedzy starożytnej. Przepisywanie i przechowywanie tekstów klasycznych, a także ich rozwijanie, były kluczowe dla przetrwania dziedzictwa naukowego starożytności. Bizantyjscy uczeni, tacy jak Isidor z Miletu, przyczynili się do rozwoju architektury i matematyki, a także do przetrwania wiedzy technicznej.
Izydor z Miletu – bizantyjski architekt, fizyk i matematyk. Współpracował z Antemiuszem z Tralles przy budowie świątyni Hagia Sophia. Uczestniczył w pracach fortyfikacyjnych miasta Dara
Rozpoczął się Złoty wiek Islamu
W tym samym czasie, świat islamski przeżywał okres intensywnego rozwoju naukowego i technologicznego, szczególnie w miastach takich jak Bagdad, Kair, czy Kordoba. Uczeni tacy jak Al-Chwarizmi (ojciec algebry), Al-Battani (astronomia), oraz Ibn al-Hajsam (optyka) wnieśli ogromny wkład w rozwój matematyki, astronomii, medycyny, oraz innych nauk. Wprowadzenie papieru do świata islamskiego z Chin znacząco ułatwiło rozpowszechnianie wiedzy.
Powstały szpitale i rozwinęła się medycyna
W IX wieku w Bagdadzie powstał jeden z pierwszych nowoczesnych szpitali, tzw. „Bimaristan”, który był centrum leczenia, nauczania i badań medycznych. Zostały tam rozwinięte zaawansowane techniki chirurgiczne oraz leczenia chorób, a prace takich uczonych jak Al-Razi i Ibn Sina (Awicenna) wywarły ogromny wpływ na medycynę średniowiecznej Europy.
W chinach odkryto proch
Jednak dla nas ważniejszy był inny wynalazek: Druk blokowy: W tym samym okresie, Chiny rozwijały także technikę druku blokowego, która pozwoliła na masową produkcję tekstów. Choć druk z ruchomymi czcionkami został opracowany dopiero później, druk blokowy umożliwił szerokie rozpowszechnianie książek i wiedzy, co miało ogromny wpływ na edukację i kulturę w regionie. Powstały papierowe pieniądze!
Powstał kompas magnetyczny. Oficjalnie mówi się że powstał w Chinach w X wieku, początkowo był używany do celów wróżbiarskich, ale z czasem znalazł zastosowanie w nawigacji morskiej. Był to kluczowy wynalazek, który później zrewolucjonizował żeglugę i eksplorację. Pierwszy opis kompasu niemal w dzisiejszej postaci dał w 1088 roku uczony chiński Szen Kua. Wiemy też, że w XI wieku Chińczycy używali kompasu na wojnie i wiedzieli, jak magnesować igłę bez magnesu. Pierwsze zapiski o „urządzeniach kompaso-podobnych” mamy już z 1 wieku n.e. Mapy stały się dokładniejsze a rejsy jeszcze bardziej powtarzalne.
Wreszcie w Europie powstają uniwersytety
W późnym okresie wczesnego średniowiecza zaczęły powstawać pierwsze uniwersytety w Europie, takie jak te w Bolonii, Paryżu i Oksfordzie, które stały się centrami edukacji i badań naukowych. To właśnie tam, na nowo zaczęto studiować starożytne teksty i rozwijać nowe koncepcje filozoficzne oraz naukowe. Jednakże rozwój nauki w średniowiecznej Europie nie był prosty ani wolny od ograniczeń.
Duchowieństwo, które dominowało w intelektualnym życiu średniowiecza, odgrywało zarówno pozytywną, jak i negatywną rolę w rozwoju nauki. Z jednej strony, to głównie dzięki mnichom i klerowi zachowały się rękopisy starożytnych uczonych, a klasztory i katedry stały się pierwszymi ośrodkami nauczania. Z drugiej strony, duchowieństwo często tłumiło nowatorskie myśli i badania, które mogły być postrzegane jako sprzeczne z naukami Kościoła.
Wszystkie badania naukowe były pod ścisłą kontrolą Kościoła, a jakiekolwiek poglądy odbiegające od ortodoksyjnej doktryny mogły prowadzić do oskarżeń o herezję. W związku z tym, wielu uczonych musiało działać ostrożnie, a niektóre innowacyjne idee były tłumione lub czekały wiele lat na ich ponowne odkrycie i akceptację. Przykładem może być przypadek filozofa i teologa Piotra Abelarda, który spotkał się z potępieniem swoich poglądów, a jego prace były niejednokrotnie potępiane przez Kościół.
Co więcej, ograniczony dostęp do wiedzy i piśmiennictwa poza klasztorami sprawiał, że świat naukowy w Europie rozwijał się wolniej niż w innych częściach świata, takich jak świat arabski czy Bizancjum, gdzie badania naukowe były bardziej otwarte na różnorodne wpływy i idee. W Europie, postęp w nauce i technologii musiał często czekać na bardziej sprzyjające warunki, które nadeszły dopiero w późniejszych wiekach, zwłaszcza w okresie renesansu, gdy na nowo odkryto i przetworzono wiele starożytnych tekstów i koncepcji.
Średniowiecze „Pełną gębą”
Po upadku Zachodniego Cesarstwa Rzymskiego, Europa weszła w okres, który wielu późniejszych historyków określiło mianem „ciemnych wieków”. Jednak to uproszczenie nie oddaje pełnego obrazu tej epoki. Średniowiecze, rozciągające się od V do XV wieku, było czasem głębokich przemian, które w dużej mierze ukształtowały nowoczesny świat. Choć rozwój nauki i technologii w Europie odbywał się pod ścisłym nadzorem Kościoła, to jednak w tym okresie zaczęły się pojawiać innowacje, które położyły fundamenty pod późniejsze osiągnięcia techniczne.
W miarę jak społeczeństwa średniowieczne przystosowywały się do nowych warunków, rodziły się również nowe potrzeby: potrzeba lepszego zarządzania czasem, bardziej precyzyjnych metod obliczeniowych oraz skuteczniejszych narzędzi do zarządzania informacją. Równocześnie, poza Europą, rozwijały się inne wielkie cywilizacje, które wnosiły znaczący wkład w globalny dorobek wiedzy. To właśnie w tym okresie nastąpiły innowacje w zakresie matematyki, nawigacji, mechaniki i technologii drukarskiej, które stały się kluczowe dla późniejszego rozwoju informatyki.
Średniowieczne społeczeństwa były w pełni świadome znaczenia informacji i jej właściwego przetwarzania. Pomimo ograniczeń narzucanych przez dominujące religijne autorytety, naukowcy, inżynierowie i rzemieślnicy starali się rozwijać technologie, które pozwalały na lepsze zarządzanie danymi i wykonywanie coraz bardziej skomplikowanych obliczeń. Ten czas intensywnych przemian był również okresem, w którym rozwijały się pierwsze instytucje akademickie, będące zalążkiem przyszłych uniwersytetów, gdzie na nowo odkrywano i rozwijano starożytną wiedzę.
Średniowiecze może być zatem postrzegane jako okres przejściowy – czas, w którym łączono starożytne tradycje z nowymi koncepcjami, co przygotowało grunt pod rewolucję naukową i technologiczną renesansu oraz wczesnej nowożytności. To właśnie w tej epoce narodziły się idee i narzędzia, które ostatecznie doprowadziły do powstania pierwszych maszyn obliczeniowych, takich jak maszyna Pascala, i rozpoczęły ewolucję ku nowoczesnej informatyce.
Świat Arabski rozpychał się nie tylko terytorialnie ale i naukowo
Rozwój inżynierii i mechaniki to wspaniałe dzieła wybitnych Arabskich uczonych
Banu Musa (IX wiek) Trzej bracia (Synowie Musy), autorzy „Księgi o sztucznych mechanizmach”, która zawierała opisy ponad 100 urządzeń mechanicznych, w tym automaty, złożone mechanizmy hydrauliczne i innowacje w zakresie techniki budowlanej. Ich prace były wstępem do późniejszych badań nad mechaniką i inżynierią.
Al-Dżazari (1136–1206): Znany inżynier i wynalazca, autor „Księgi wiedzy o mechanicznych sztuczkach”, w której opisał zaawansowane maszyny, takie jak zegary wodne, pompy wodne i automatyczne urządzenia do mycia rąk. Jego prace są uznawane za jeden z fundamentów nowoczesnej inżynierii mechanicznej.
Kartografia i geografia
Al-Idrisi (1100–1165): Jeden z najważniejszych geografów średniowiecza, znany z pracy nad mapą świata „Tabula Rogeriana” na zlecenie króla Rogera II z Sycylii. Jego mapa i opis świata były używane przez europejskich podróżników i odkrywców przez wiele wieków.
Ibn Battuta (1304–1369): Słynny podróżnik i geograf, który przez ponad 30 lat przemierzał Afrykę, Bliski Wschód, Indie, Chiny i Europę. Jego relacje z podróży, spisane w „Rihla” (Podróże), dostarczyły cennych informacji na temat geografii, kultury i społeczeństw średniowiecznego świata islamskiego i poza nim.
Chemia i alchemia
Dżabir ibn Hajjan (Geber, ok. 721–815): Uważany za ojca chemii. Jego prace nad kwasami, destylacją (o i za to go lubię), krystalizacją i sublimacją były fundamentem dla nowoczesnej chemii. Dżabir wprowadził metody eksperymentalne w badaniach chemicznych i opracował systematyczną klasyfikację substancji chemicznych.
Al-Kindi (ok. 801–873): Filozof i chemik, który krytykował alchemiczne teorie transmutacji metali i kładł nacisk na metodę eksperymentalną. Jego prace nad teorią kolorów i optyką miały znaczący wpływ na późniejsze badania w tych dziedzinach.
Przenoszenie i tłumaczenie wiedzy
Świat islamski odegrał kluczową rolę w przekazywaniu i rozwijaniu wiedzy starożytnej, zwłaszcza poprzez tłumaczenie na arabski dzieł greckich, indyjskich i perskich. Przykładem może być praca na temat liczb dziesiętnych i systemu pozycyjnego, które zostały wprowadzone do Europy przez arabskich uczonych.
Indie rozwinęły to co uprzykrzyło życie dzisiejszym uczniom w szkołach
System dziesiętny
Choć system dziesiętny i koncepcja zera były już znane w Indiach w starożytności, w średniowieczu ich zastosowanie stało się bardziej powszechne. Wpływ ten był przekazywany przez arabskich uczonych do Europy, gdzie stał się podstawą nowoczesnych metod obliczeniowych.
Tablice sinusów i inne obliczenia trygonometryczne
Hinduscy uczeni, tacy jak Aryabhata, znacząco rozwinęli wiedzę na temat trygonometrii, tworząc tablice sinusów, które były kluczowe dla astronomii i nawigacji. Te innowacje matematyczne były później adaptowane przez islamskich i europejskich uczonych.
Europa zaczęła niczym gąbka chłonąć wiedze jaką zebrał świat arabski (i nie tylko)
Rozwój notacji liczbowej
W XII wieku, system dziesiętny oraz cyfry arabskie zaczęły przenikać do Europy za pośrednictwem arabskich uczonych, co zrewolucjonizowało rachunkowość i obliczenia w handlu i administracji. Fibonacci, w swoim dziele „Liber Abaci” (1202), popularyzował ten system, co znacząco przyspieszyło rozwój matematyki w Europie.
Astrolabium i nawigacja
Choć astrolabium było znane już w starożytności, średniowieczna Europa znacząco rozwinęła tę technologię, co miało kluczowe znaczenie dla nawigacji morskiej. Precyzyjne pomiary kątów gwiazd i planet były niezbędne w nawigacji, a te instrumenty stały się narzędziami przetwarzania informacji niezbędnych do określania pozycji na morzu.
Rachmistrzostwo i rejestrowanie danych
W średniowieczu zaczęły pojawiać się bardziej zorganizowane formy rejestrowania informacji, takie jak prowadzenie ksiąg rachunkowych w miastach włoskich (Genua, Florencja ale i Rzeczpospolita), które stały się centrami finansowymi Europy. Wynalazki takie jak księgi podwójnego zapisu (z początkami w XV wieku) stanowiły fundamenty dla nowoczesnej księgowości i zarządzania informacjami finansowymi.
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Cieszynie
Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Cieszynie
Mechanizmy zegarowe
W XIV wieku w Europie zaczęły powstawać zaawansowane zegary mechaniczne, które wykorzystywały złożone mechanizmy przekładni i zębatki. Choć ich głównym celem było mierzenie czasu, stanowiły one ważny krok w rozwoju technologii precyzyjnych maszyn, które w przyszłości stały się podstawą dla mechanicznych komputerów.
Rozwój tabel i tablic
W średniowieczu zaczęto tworzyć rozbudowane tablice matematyczne i astronomiczne, które umożliwiały szybkie i dokładne obliczenia. Przykładem mogą być tablice z danymi dotyczącymi ruchu planet, używane w astrologii i astronomii, które były prekursorem późniejszych komputerów tabelarycznych.
Od starożytności do średniowiecza – Fundamenty dla nowej ery
Przejście od starożytności do średniowiecza to okres intensywnych przemian, w którym różnorodne cywilizacje wnosiły unikalne wkłady do rozwoju nauki, matematyki i technologii. Starożytne osiągnięcia w zakresie narzędzi obliczeniowych, takich jak abakus, oraz innowacje w mechanice i astronomii, stanowiły podstawę dla dalszych badań i odkryć. Pomimo wyzwań związanych z ograniczeniami intelektualnymi i kontrolą Kościoła w średniowiecznej Europie, rozwój uniwersytetów oraz przenikanie wiedzy z innych kultur, takich jak świat islamski czy chiński, pozwoliły na kontynuację i rozwój naukowych idei.
Świat islamski, ze swoimi osiągnięciami w matematyce, astronomii, medycynie i inżynierii, odegrał kluczową rolę w zachowaniu i rozwijaniu wiedzy starożytnej, jednocześnie wprowadzając własne innowacje, które później trafiły do Europy. W tym czasie powstawały także liczne mechanizmy i urządzenia, które wykorzystywały złożone systemy przekładni i zębatek, stanowiąc prototypy dla późniejszych maszyn mechanicznych.
W miarę jak Europa wychodziła z mroków średniowiecza, na horyzoncie zaczęły pojawiać się nowe możliwości. Wprowadzenie systemu dziesiętnego, popularyzacja cyfr arabskich, rozwój technik drukarskich oraz wzrost zainteresowania nauką i technologią w renesansie stworzyły warunki do powstania pierwszych mechanicznych maszyn liczących.
Otwarcie nowej ery: Początki maszyn liczących
Pod koniec średniowiecza i na początku nowożytności, rozwój nauki i technologii osiągnął punkt, w którym możliwe stało się stworzenie pierwszych maszyn liczących. Wynalazki takie jak Pascalina, skonstruowana przez Blaise’a Pascala w 1642 roku, oraz późniejsze arytmometry, zrewolucjonizowały podejście do obliczeń. Były to pierwsze mechaniczne urządzenia, które nie tylko ułatwiały pracę matematykom, ale również zapoczątkowały rozwój maszyn, które później przerodziły się w komputery.
Trzecia część historii informatyki skupi się na tej nowej erze, w której maszyny liczące zaczęły odgrywać kluczową rolę w nauce, technologii i codziennym życiu. To wówczas zaczęły pojawiać się pierwsze prototypy urządzeń, które z czasem przekształciły się w komputery, jakie znamy dzisiaj.
Pozdrawiam i do następnego artykułu
Aleksander Marcin Sanetra